Maand: maart 2014

7 redenen waarom je ‘De mythe van de groene economie’ moét lezen!

Geplaatst op Geupdate op

Lees je wel eens vaker over milieu-thema’s en ben je nog niet toegekomen aan ‘De mythe van de groene economie’ van Anneleen Kenis en Matthias Lievens? Laat alles vallen, ren naar boekhandel of bibliotheek en begin te lezen. Lees je nooit over milieu-thema’s? Doe er iets aan en laat ‘De mythe van de groene economie’ desnoods het enige zijn wat je over dit onderwerp leest. Het is namelijk een aanrader in het kwadraat. Waarom? 7 goeie redenen:

1. ‘Eye opener’

groene economieSommige boeken geven je een andere blik op de werkelijkheid. Je hebt de dingen niet eerder in dit licht gezien, de schellen vallen van je ogen, kortom, je kan niet meer terug naar je staat van zalige of onzalige onwetendheid van tevoren. Tussendoor mompel je ‘hé ja’, ‘klopt, waarom zag ik dat niet eerder?’.

Hoofdstuk 2 ‘Een postpolitiek klimaat’ is bijvoorbeeld bijzonder sterk op dat vlak. Dat gaat over het feit dat de milieuproblematiek in de loop van de tijd zo mainstream is geworden dat iedereen zich ermee gaat bezighouden: het is niet enkel meer de zaak van milieuverenigingen, maar ook van de politiek, de bedrijfswereld en van individuen. Daardoor ontstaat de neiging om naar een dialoog- en samenwerkingsmodel te evolueren. Vermits we allemaal in hetzelfde schuitje zitten, wordt ‘Allemaal samen voor de aarde’ de nieuwe kreet. Traditionele tegenstellingen tussen belangen van bedrijven en die van ngo’s, tussen politiek links en rechts worden naar de achtergrond verschoven. Belangrijker is om te handelen, ‘Act now!’. Eén van de risico’s van het samenwerkingsmodel is het zogenaamde ‘greenwashing’: bedrijven die via een zachtgroen vernisje kunnen verdoezelen dat ze gewoon doorgaan met destructieve praktijken. IKEA steunt Natuurpunt in een herbebossingsproject in Vlaanderen, maar laat via een dochteronderneming in Rusland jaarlijks zo’n 1000 voetbalvelden oeroude bomen omhakken bijvoorbeeld. Maar wat erger is: door de ‘allen samen’-gedachte wordt de vijand geëxternaliseerd – broeikasgassen zijn nu de collectieve boeman – en vervaagt het zicht op de verantwoordelijkheid en de grondoorzaken. ‘De mens’ heeft het klimaat uit balans gebracht en iedereen draagt daarvoor een min of meer gelijke verantwoordelijkheid, zo lijkt het.

Op de duur kom je terecht in een postpolitiek klimaat, waarbij er vreemd genoeg meer contestatie is over de vraag of klimaatverandering en de menselijke rol erin al dan niet een feit zijn, dan over oorzaken, alternatieven en strategieën, die nu net de inzet van intens politiek debat zouden moeten zijn. Kenis en Lievens gaan ver in hun analyse en stellen dat de milieubeweging de nieuwe vijand is geworden van neoliberale en neoconservatieve ideologieën en dat klimaatscepticisme door hen actief wordt aangewakkerd, waardoor het eigenlijke debat wordt ontlopen. Zij pleiten dan ook voor een ‘herpolitisering’. Zelf dragen ze hun steentje bij door de eigenlijke inzet van de strijd weer zichtbaar te maken.

In hoofdstuk 5 ‘Veranderen zonder te veranderen’ gaat het onder andere over recyclage en andere vormen van individueel ecologisch gedrag. Deze door de industrie zelf aangedragen milieustrategie legt verantwoordelijkheid bij het individu en haalt ze weg bij de bedrijven. Niet het product of de producent, maar de consument is het probleem. Afval vermijden hoeft niet, gooi het gewoon in de juiste vuilniszak. In plaats van bedrijven strengere milieunormen op te leggen, gaat de overheid campagnes voor individuele gedragsverandering voeren. De impact daarvan is reëel: mensen krijgen de indruk dat de enige manier waarop ze iets kunnen doen uit bezorgdheid om het milieu het verminderen van hun eigen ecologische voetafdruk is. Daardoor reageren ze zoals de industrie hen graag heeft: als consumenten.

2. ‘Guts’ oftewel lef 

Eén van de belangrijkste stellingen van het boek en een conclusie waar de auteurs telkens weer op uitkomen, is: het kapitalistische systeem met zijn gerichtheid op kapitaalaccumulatie en de manier waarop het in grote mate onze samenleving doordringt is één van de grondoorzaken van de ecologische toestand van de planeet. Klimaatverandering kan je niet puur bekijken als een milieukwestie, omdat het raakt aan alle belangrijke problemen van onze tijd: sociale ongelijkheid, imperialisme, migratie, ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, democratisch deficit, de macht van multinationals en financiële markten. Genoeg redenen dus om het tot een centraal thema te maken in de beleidsvorming. Intussen levert klimaattop na klimaattop nauwelijks meer op dan wat gratuite afspraken en bepalingen over emissiehandel en koolstofcompensatie.

Wel valt er een groeiende trend tot verantwoord en duurzaam ondernemen en het vergroenen van de economie waar te nemen. Kenis en Lievens zijn er kritisch over: volgens hen gaat het om evoluties die niet raken aan de fundamenten van het systeem en wordt er eerder geprobeerd om klimaatprotest te integreren om een nieuw model van kapitalisme mogelijk te maken. Het vervelende daaraan is dat groene economische maatregelen meer dan eens voor een zekere milieuwinst op één terrein zorgen, maar nieuwe milieuschade veroorzaken op een ander vlak.

Beide auteurs lijken stevig ingebed in de academische wereld aan een katholieke universiteit (KU Leuven). Hoewel wetenschappers per definitie geacht worden onafhankelijk te zijn, kan ik me voorstellen dat de fundamenten van ons maatschappelijk systeem in vraag stellen voor mensen in hun positie een moedige daad is. Vraagtekens zetten bij de supprematie van economische groei, en dus ook bv. werkgelegenheid en koopkracht, het is een stap die ook vele groene jongens, en al helemaal groene politici, niet aandurven wegens te vergaand of te ‘geitenwollen sok’. Je kan er makkelijk voor weggelachen of verketterd worden. Hoedje af dus wegens intellectuele durf.

Lees de rest van dit artikel »

Advertenties

Dromen, (vouw)fietsen, renoveren en koelkastloos leven

Geplaatst op

Even niks geschreven. Dat had vooral te maken met het feit dat er dromen in uitvoering waren, zoals te lezen aan het eind van mijn vorige bericht. Mijn auditie aan het conservatorium ligt intussen achter me en – vreugdekreet !! – ik ben geslaagd. Hoe de weg vanaf hier verder loopt weet ik nog niet, maar verder lopen doet-ie natuurlijk hoe dan ook.

IMG_4524

Verder ging het ecologisch(er) leven zo z’n gangetje. Twee vouwfietsen deden hun intrede in ons gezin en oh, wat een plezier die dingen. De eerste keren ging het in- en uitvouwen nog wat onwennig (pedaal moet zus, en nee, niet starten met het zadel verstellen), ze durven om te vallen wanneer je ze meeneemt in de bus en ze langer dan 100 m  dragen in opgevouwen toestand is een beetje corvee, maar als je trein, bus of metro uitkomt op om het even welke bestemming en een half minuutje later kan wegfietsen: vrij als een vogeltje voelt dat. Niet staan wachten op aansluitend vervoer, fietsen op plekken waar je dat nooit eerder hebt gedaan, heerlijk!

 

Wat onze toekomstige Villa Vanzelf betreft: de aankoop is bijna rond en we zijn gestart met het voorbereiden van de renovatiewerken. Energiezuinig en duurzaam wonen vinden we heel belangrijk, dus een huis met een EPC-waarde die in het rood zit, dat kan natuurlijk niet. Met dromen over isoleren met oude kledingstukken en het hele huis verwarmen met hout dat in een rocket mass heater wordt gestookt, gingen we te rade bij de mensen van Mier, een eigenzinnig tweemansproject. We vroegen ook isolatie-advies op maat bij Deskundig Isoleren en zochten naar dakwerkers die bereid zijn het dak te isoleren met hergebruik van de huidige dakpannen. Wordt vervolgd allemaal.

Intussen leven we goed anderhalve maand zonder koelkast of diepvriezer en eigenlijk is het een fluitje van een cent. Nooit gedacht dat die zoemende elektriciteitsvreter die zo lelijk stond te wezen in de keuken zo volkomen misbaar is. Al onze bederfelijke etenswaar wordt opgeslagen in de koele gang en de nog koelere kelder en dat gaat prima. We hoefden zelfs niet met z’n allen vegetarisch of vegan te gaan eten om dit te kunnen doen. Binnenkort volgt een uitgebreidere versie van de koelkast-saga.

IMG_4525De koelkast ging, en de hooikist kwam. Een hooikist is traditioneel een houten kist gevuld met hooi waarin één of meer kookpotten kunnen worden gezet en waarin je door de isolerende werking van het hooi voedsel kan laten garen of warm houden zonder dat er voortdurende verhitting nodig is. De werking van een fornuisje zonder gas of elektriciteit dus. Marc kreeg het idee om een hooikist te maken omdat we het plan hebben om zelf zuurdesembrood te gaan bakken en zo’n kist dan een prima omgeving biedt om je brood te laten rijzen. De kist is intussen klaar, zonder hooi weliswaar, wel volledig met recuperatiematerialen gemaakt.

IMG_4517

Aan dat zuurdesembrood zijn we nog niet toe gekomen, maar bonen, rijst of groenten garen lukt prima, en ook stoofpotten kan je in de hooikist klaarmaken. Even een paar minuten goed laten doorkoken, met deksel erop in de hooikist en je hebt er geen omzien meer naar tot het klaar is. De gaartijd is natuurlijk langer dan op het fornuis, maar het is wel zo handig dat je bv. geweekte bonen of kikkererwten ’s ochtends in de hooikist kan zetten en ze ’s avonds klaar zijn. Voor wie twee linkerhanden heeft, geen plek heeft voor een kist in de keuken, maar wel wil besparen op gas of elektriciteit of dit wondertje van gezond boerenverstand gewoon leuk vindt, is er de Hooimadam.

En ten slotte zette ik in mijn eentje de afgelopen tijd nog een ecologische stap. In mijn eentje wegens niet van toepassing op gezinsniveau. Ik schakelde over naar – ieuw! – wasbaar maandverband. Maar daarover meer een volgende keer (ja echt, beloofd).

Sandra