Maand: september 2014

REIS-avond* : Luxueus leven zonder koelkast

Geplaatst op Geupdate op

full-fridge

Zoemende energievreter? Vergaarplek voor voedsel dat je uiteindelijk weggooit? Of onmisbare standaarduitrusting van elk huishouden?

De koelkast deed haar intrede in de keuken in de eerste helft van de 20e eeuw en is er nu niet meer uit weg te denken. Of toch wel?

Tijdens de REIS-avond* ‘Luxueus leven zonder koelkast’ delen we onze ervaring als koelkastloos gezin met jou en dagen we je uit voor een denkoefening: kan je je eet- en leefgewoonten compatibel maken met het niet hebben van een koelkast?

 

Datum: dinsdag 21 oktober om 19.30u

Plek: Deleydtstraat 21, 3401 Waasmont

Prijs: vrije bijdrage in Euro, pitjes (leden van LETS Landen) of iku (leden van LETS Leuven).

Info en inschrijven: villavanzelf@gmail.com

De avond gaat door vanaf 8 deelnemers. Graag inschrijven dus!

* REIS staat voor Reflectie, Enthousiasme, Informatie, Samen-zijn

Leven zonder centrale verwarming

Geplaatst op

De eerste plek waar we als gezin woonden was een oud rijtjeshuis in Brussel. Er was centrale verwarming, eerst nog met authentieke gietijzeren radiatoren, later met moderne radiatoren. De hemelhoge kamers waren met flink stoken net voldoende warm te krijgen. Toen we 8 jaar geleden verhuisden naar alweer een oud huis met hoge ruimtes aan een bosrand moesten we het de eerste winter stellen met alleen een paar houtkachels. We hadden daar geen enkele ervaring mee en vonden onszelf ware helden terwijl we in de vrieskou aanmaakhoutjes stonden te hakken. Toen de tweede winter aanbrak was er centrale verwarming. Van de programmeerbare afstandsbediening kregen we een punthoofd. Bovendien zaten we te afgelegen voor aansluiting op het gasnet en moest er noodgedwongen met stookolie worden verwarmd, een ecologisch dilemma voor ons. In de loop der jaren gingen we de centrale verwarming steeds minder gebruiken.

Intussen wonen we in Villa Vanzelf. Die heeft geen centrale verwarming en dat willen we ook zo houden. De vorige eigenaar verwarmde met petroleum- en gaskachels. Vooral die eersten wilden we meteen de deur uit. We lieten in de voorlopige verkoopovereenkomst opnemen dat de petroleumkachels en de tank in de garage voor de definitieve verkoop moesten worden verwijderd.

Intussen komen herfst en winter eraan en moeten we ervoor zorgen dat we het warm zullen hebben.

IMG_5371Fase 1: een paar weken geleden lieten we 20 m³ droog hout dat nog bij ons oude huis opgestapeld lag naar onze nieuwe plek transporteren. Het werd – tamelijk spectaculair – voor onze deur uit de laadbak van de vrachtwagen gekieperd. Buren en langsrijdende chauffeurs keken hun ogen uit. We deden er met z’n zessen 3 1/2 uur over om al het hout manueel naar de garage en de achtertuin te brengen, waar het werd gestapeld. De hele operatie zal nog een keer moeten gebeuren, want er ligt nog eens 20 m³ hout op onze oude woonplek.

 

 

 

IMG_5505
tegelkachel in opbouw

Fase 2: terwijl ik onlangs een kruidentuintje aanlegde, stond mijn lief beurtelings op het dak en op de begane grond ervaringsdeskundigheid op te doen als schoorsteenveger. Het wilde eerst niet zo goed lukken (vervelende bocht in die vervloekte schoorsteen) en toen er onderaan een paar verdwaasde wespen verschenen, vreesden we voor een nest, maar dat bleek niet het geval (oef), en uiteindelijk  kringelde er rook uit de schoorsteen zoals het hoort.

 

 

IMG_5506
tegelkachel stookklaar

Fase 3: nu er hout is en de schoorstenen zijn geveegd, moeten de kachels worden geïnstalleerd. Op dit moment zijn dat een Deense gietijzeren hoogrendementskachel in de woonruimte en een bij De Twaalf Ambachten zelf gebouwde tegelkachel in de ruimte naast de keuken.

Deze installaties beschouwen we als voorlopig. We maken plannen om op termijn de achterzijde van het huis te verbouwen zodat de keuken, de ruimte ernaast en een oude veranda één ruimte worden waarin centraal een Rocket Mass Heater (RMH) zal komen.

 

 

Het is nog de vraag hoe dat technisch allemaal zal worden uitgewerkt:

  •  Hoe maken we optimaal gebruik van de natuurlijke waterstroom (warm water weegt lichter dan koud water, zo ontstaat een natuurlijke watercirculatie);
  • Hoe hoog moet het rendement zijn van een RMH om zowel verwarming van de gelijkvloers te genereren als warm water voor sanitair en warmtemuren in de studeerkamers? En hoe bereken je dat?
  • Hoe groot moet het watervoorraadvat zijn om alle functies hierboven vermeld aan te kunnen?
  • Kan het systeem draaien op zonne-energie en hout, zonder nog extra elektrisch bij te verwarmen?
  • Hoe bereken je de draagkracht van een betonnen vloer in functie van het gewicht van de RMH?

Het antwoord op die vragen hangt samen met waarden die we als leidraad gebruiken, namelijk ecologische duurzaamheid en eenvoud:

  • de voorkeur gaat uit naar laagtechnologische en goedkopere, eerder dan hoogtechnologische en dure oplossingen. Liever een eenvoudiger verwarmingssysteem met niet al te veel snufjes en knopjes dan ecologische high-tech die fortuinen kost en misschien over een aantal jaren alweer achterhaald is door nieuwere systemen.
  • een voorkeur voor systemen met minimale afhankelijkheid van niet-hernieuwbare energiebronnen, vandaar de keuze voor hout
  • er wordt gekozen voor inlands onbehandeld hout en ecologische aanmaakblokjes. Aanmaakhout hakken we zelf.
  • vanuit het oogpunt van eenvoud kiezen we ervoor om in het koude seizoen niet per definitie elke bewoonbare ruimte voortdurend te verwarmen. Slaapkamers waarin voornamelijk wordt geslapen en die dus niet door bv. studerende kinderen worden gebruikt, hoeven geen verwarming te hebben.
  • in principe dragen we in de winter warme truien en stoken we ruimtes minder warm, eerder dan in een t-shirt in een bloedhete kamer te zitten.

 

Maak de jager-verzamelaar in jezelf wakker!

Geplaatst op Geupdate op

Voor alle duidelijkheid: dit is geen verdoken steunbetuiging aan de jachtlobby. Ik vond jager-verzamelaar gewoon leuker klinken dan verzamelaar, en zo is meteen duidelijk dat het over voedsel gaat, en niet over postzegels, ouwe knopen of kogelhulzen uit de eerste wereldoorlog. 

Wie doet het nog: erop uit trekken om voedsel te verzamelen in de natuur? Zo goed als niemand. Naar de supermarkt zoeven en daar even de winkelkar en daarna de kofferbak vol laden, daar komt het doorgaans op neer. Terwijl het eigenlijk leuk en uitdagend is om op zoek te gaan naar andere manieren om aan voedsel te raken: gratis en voor niks, kraakvers en puur natuur. 

Hier zijn 5 tips voor wie z’n oude jager-verzamelaarsinstinct wakker wil schudden:

IMG_5510
gekregen voedsel

1. Zeg nooit nee tegen gratis vers voedsel dat je wordt aangeboden

Dit is een hele makkelijke natuurlijk, je hoeft alleen maar in ontvangst te nemen: een reuzenpompoen van de buurman, een krop sla van je schoonzus, … je vriendelijk aangeboden uit eigen tuin. Ook al denk je: ‘ik krijg nauwelijks op wat ik in huis heb’ of ‘euh sorry, ik hou niet zo van radijsjes’: aannemen is de boodschap. Het leert je de giften van de natuur waarderen, het smeert je sociale relaties en dwingt je om creatief om te springen met ingrediënten en vers te koken in plaats van een zakje of pakje open te scheuren.  

 

IMG_5513
‘geletste’ muntplantjes

 

2. Ruil

Extra leuk natuurlijk als je zelf tuiniert en wat van je overschot kan ruilen voor iets wat het in andermans tuin goed heeft gedaan. Ook een vorm van ruilen is voedsel ‘letsen’. Ben je bij een Lets-kring, dan zijn er altijd wel leden die zelf gekweekt fruit, groenten of eetbare planten aanbieden. Je moet er iets in ruil voor doen, maar het blijft gratis.

 

 

IMG_5523
geplukt met toestemming eigenaar

3. Privé-oogst verzamelen

In de stad misschien wat moeilijk, maar als je buiten de stad woont en in je buurt rondwandelt of fietst, vind je vast fruitbomen langs de straatkant of in weiden waar koeien grazen. Je kan er donder op zeggen dat het fruit van zulke bomen niet wordt geoogst, wat eigenlijk doodjammer is. Dus kan jij het maar beter oogsten. Hang even rond, spreek iemand aan en probeer te weten te komen wie de eigenaar is. Vaak hebben eigenaars er niks op tegen als jij even je laddertje tegen een boom zet en wat plukt als het alternatief is dat het fruit aan de boom rot. Wel fair houden en niet zomaar tussen het prikkeldraad door kruipen zonder wat te vragen, daar doen we niet aan mee.

IMG_5512
op openbare plek geoogste appels

 

4. Op openbare plekken oogsten

Er is een groeiende trend om in gemeentelijke parken of op groene plekjes aanplantingen te doen die voedsel opleveren: fruit- of notenbomen, bessenstruiken, … Je kan het beschouwen als een soort geste aan de bevolking. Helaas heeft de burger het nog niet zo begrepen en blijft het grootste deel van de opbrengst hangen. Goeie zaak voor jou, want dat betekent dat jij het kan oogsten.

 

 

IMG_5517
in het wild geoogste bramen en bramen-banaansmoothie

5. In het wild oogsten

Dit komt natuurlijk het dichtst in de buurt van onze verzamelende voorouder. Plukken wat je in het wild vindt: in het bos, in bermen, langs paden, … Wat kan je zoal in het wild vinden? Vlierbessen, bramen, bosbessen, allerlei soorten noten (walnoten, hazelnoten, beukennoten, kastanjes …), eetbare planten die je bij de sla kan doen (zuring, paardenbloemblad, blad van kaasjeskruid …), paddenstoelen als je daar iets van kent (let op, over paddenstoelen plukken zijn er uitgebreide reglementen in België, in het Brusselse Zoniënwoud is het bv. helemaal verboden).

Maar waarom zou je moeite doen voor een paar kilo peren waar misschien wormen inzitten of je prikken aan braamstruiken én aan de netels die eronder staan? Gewoon: het geeft zoveel meer voldoening om die bramen-banaansmoothie op te drinken als je de bramen zelf in een berm hebt geplukt. En daar bovenop heb je nog allerlei extraatjes gekregen: je hebt een frisse neus gehaald, hebt even vertraagd in je snelle productieve leven, voelt je deel van de cyclus van de natuur in plaats van een consumerend radertje in de economie. Het haalt ook iets van het kind in je naar boven: het simpele plezier van vinden, zomaar voor jou, voor het oprapen of plukken. Heel leuk dus ook om met kinderen te doen. Zelfs oudere kinderen zijn er nog wel eens voor achter hun laptop uit te krijgen. 

 

 

 

Groene vingers? Nee. Kruidentuin? Ja.

Geplaatst op Geupdate op

Heb ik groene vingers? Niet echt nee.

Hou ik van tuinieren? Euh, niet echt.

Gebruik ik graag verse tuinkruiden bij het koken? Om eerlijk te zijn maakt het me niet zo erg veel uit of ze uit een potje komen of uit de tuin en soms ben ik ronduit te lui om naar buiten te gaan wanneer ik middenin een gerecht zit.

Wil ik een kruidentuin? Natuurlijk. Alleen al het idee van een kruidentuin staat voor gezelligheid en huiselijkheid.

Zoals ik al zei: ik ben geen tuinfreak. Er zijn dingen die ik 1000 keer liever doe dan in de aarde wroeten en met plantjes klooien, zoals piano spelen en schrijven. Bovendien is mijn partner diegene die alles over planten, permacultuur, bodems en lichtinval weet. Maar toch: ik leg wel even die kruidentuin aan.

IMG_5467

 

Hij komt vlakbij het huis, op een stukje grond dat eerst vol staat met hortensia’s, hosta, sedum, palm, rozen en vetplantjes. Na een fase van een paar weken dubben en excuses verzinnen om maar niet te hoeven starten – Hoe krijg ik al die ongewenste planten de grond uit en waar moeten ze dan heen? Moet ik vakken aanleggen om de planten van elkaar gescheiden te houden? – begin ik er doodgewoon aan. Ik ben geen planner, je zal mij niet betrappen met een mooi uitgetekend plan waar elk kruid moet komen. Ik ben meer het type wilde tuinier: de ideeën komen wanneer ik eraan begin en ik zie het wel naarmate ik opschiet. Dat was ook deze keer het geval. Het idee van de vakken sneuvelt als eerste.

 

IMG_5471Een lelijke oude betonnen borderrand gaat eruit en wordt vervangen door bouwstenen met grote gaten erin (gevonden in de garage). Zo kan een deel van de vetplantjes gered worden. Het moet allemaal vooruit gaan, dus niks geen waterpasmetingen, met het blote oog gaat ook.

Enkele planten verkassen naar een plek in het gazon waar kort geleden nog een vermolmde houten bak met een lelijke struik erin stond: hosta, sedum en centaurie (want zo’n vlakke lap gras, daar hebben we het niet voor).

Alle kruiden die sinds de verhuis in potten stonden te wachten krijgen een plek: salie, rozemarijn, bieslook, tijm, een muntcollectie (kruizemunt, pepermunt, appelmunt, bananenmunt, bergamotmunt), roomse kervel, look, dropplant, laurier, oregano, …

Munt en laurier blijven in potten (de eerste omdat hij anders volgend jaar misschien te veel gaat overheersen, de tweede omdat hij naar binnen moet wanneer het gaat vriezen), en ook dropplant (die volgend jaar zal worden uitgeplant).

Tussen de planten komen een paar stapstenen (elders in de tuin gevonden, daar lagen ze toch maar niks te doen).

IMG_5473Ziezo, missie geslaagd. Of de planten gaan gedijen, dat is nog af te wachten. En ook of ik nu meer met verse kruiden ga koken. Ik neem me in elk geval voor vanavond een vers munttheetje te drinken op de aanleg van mijn kruidentuin.

Meer foto’s vind je op de Facebook-pagina van Villa Vanzelf.