Eenvoud? Of vereenvoudiging?

Geplaatst op Geupdate op

Bewuste eenvoud, leven in eenvoud. Als je naar de visie van Villa VanZelf vraagt en een blik op de statuten werpt springt het er ‘vanzelf’ uit. Het was ook echt wat we wilden toen we in 2014 verder van Brussel weg verhuisden en besloten om ons ding te gaan doen in plaats van jobs in loondienst die het toch niet helemaal waren. Ik stel vast dat wat ik eerder op deze site schreef over eenvoud in de statistieken week na week één van de meest aangeklikte pagina’s is. Eenvoud is in, laat dat duidelijk zijn. Toch vraag ik me af hoe eenvoudig we wel zijn. Een beetje het ongemakkelijke gevoel van ‘als je beweert voor iets te staan, moet het ook wel kloppen’.

OK, we hebben geen koelkast, geen droogkast, geen centrale verwarming, geen auto, geen doorspoeltoilet en kopen zelden niet-tweedehandse kleding, om even de grootste groene afwijkingen op te sommen, maar maakt dat ons eenvoudig? Ik geloof het niet. Al heel snel stelde ik vast dat materieel vereenvoudigen natuurlijk wel betekent: minder spullen, minder consumentisme en de tevredenheid om minder technologie-afhankelijk te zijn, maar zoiets slijt ook wel. Je beschouwt het op de duur niet meer als eenvoudig, of het voelt niet meer zo aan.

Toen begon ik te denken: eenvoud zit gewoon in je hoofd. Of: zit er vooral heel vaak niet in. Want dat hoofd van ons – het mijne toch – zit vaak zo overvol, terwijl voor eenvoud ruimte, leegte en afstand nodig zijn. Zoals iemand in ‘Voluntary simplicity’ van Duane Elgin zegt: ‘Vrijwillige eenvoud heeft meer te maken met je staat van bewustzijn dan met je fysieke omgeving of je bezittingen.’ Een onderdeel van een eenvoudiger bewustzijn lijkt me in elk geval om wat minder in het verleden of – vooral – de toekomst te vertoeven in mijn hoofd. Veel verwarring en complexiteit komt voort uit het willen van allerlei dingen die er nu niet zijn, nog niet zijn, die ik wil realiseren en waarvan ik niet weet of ik ze zal realiseren, wat dikwijls een gevoel van vage ontevredenheid over het nu geeft. Nu is niet goed genoeg, want het zou beter zijn als dit of als dat. Een luchtspiegeling natuurlijk, ook wanneer het begeerde bereikt wordt. En hoe doe je dat dan, minder in ‘fast forward’ of in ‘replay’ zitten? In mijn geval vooral door gedachtenpolitie te spelen: mezelf betrappen op kniezen over wat ik zou willen, op angstjes en twijfels of iets wel gaat lukken, op het in gedachten opnieuw afspelen van filmpjes uit het verleden die om wat voor reden dan ook opduiken. Hoe vaker je jezelf daarin onderbreekt, hoe sneller je het opmerkt. En kan vervangen door iets wat je in het huidige moment brengt: registreren welke schoenen je medepassagiers in de bus aanhebben, fluitende vogels opmerken, aanwezig zijn in contact, ook met de kassabediende of de mevrouw in de bib. Ik zeg maar wat.

zichtraamtreinEen ander onderdeel van een eenvoudiger hoofd is in mijn geval: zorgen voor voldoende leegte en ruimte. Ik geef het toe: ik ben een prikkeljunk. Kan moeilijk op een productieve en bewuste manier uitrusten, heb snel het gevoel dat saaiheid om de hoek loert, vind maar één ding doen bijna horror – in stilte en zonder tegelijk te lezen ontbijten bijvoorbeeld – en verlang voortdurend naar interessant-heid en inspiratie onder de vorm van ideeën, boeken, kranten, kunst, … Leegte ervaar ik meestal als onaangenaam. Naar buiten gaan om ‘alleen maar’ te wandelen, tijdens treinreizen mijn boek wegstoppen en ‘alleen maar’ uit het raam kijken, ik moet mezelf er wat voor dwingen. Gelukkig loont het wel. Na de initiële onrust die samengaat met lichte dwang en het verzet daartegen komen andere dingen: zintuiglijke indrukken, een zekere lichtheid, minder gedachten, …

In deze enigszins van eenvoud behepte tijden worden natuurlijk manieren zat aangeboden om een simpeler hoofd te krijgen: yoga, meditatie, mindfulness …Als je er nog niet mee bezig bent, moet je er vooral snel aan beginnen, zo lijkt het. Ik heb een paar jaar met regelmaat in mijn eentje gemediteerd en het tiental keren dat ik in een echte zen-dojo in groep een uur op een meditatiekussentje zat, probeerde geen vin te verroeren – zelfs slikken was gênant hoorbaar voor je naaste buren – en de pijn in mijn lijf te verduren zal ik niet licht vergeten. Op dit moment doe ik niets van dat alles, niet goed wetend waarom, en laat ik het maar zo.

Het is ook een kwestie van realiteitszin, geloof ik. Wees maar eens eenvoudig in een moordend complexe wereld. Ik zie geen heil in het buitensluiten van de informatiestroom – een beetje managen natuurlijk wel, het bewuste besluit om niet de hele dag mijn laptop aan te hebben staan maakt een verschil – en onder de deadline- en klokgebondenheid van onze samenleving kunnen we nooit helemaal uit. Hoe dan ook staat verlangen naar eenvoud altijd in een wat gespannen evenwicht met allerlei vormen van streven die nu eenmaal in onze menselijke natuur zitten en extra aangewakkerd worden door onze doenerscultuur. Het blijft zoeken: op een doorgaande ervaring van eenvoud kan ik mij voorlopig alvast niet beroepen. Eenvoud lijkt iets te zijn wat voortdurend ontsnapt, als een pad dat geen vaste plek of ligging heeft en telkens opnieuw moet worden gevonden. Laat ik het voortaan ‘vereenvoudiging’ noemen in plaats van ‘eenvoud’. Als eenvoud staat voor ‘je bent er’, of ‘je had er al moeten zijn’, zegt ‘vereenvoudiging’ op milde toon ‘ga vooral rustig door en geniet onderweg van het uitzicht’.

Sandra

PS. Marc, vaak mijn eerste lezer, merkt op dat ‘productief uitrusten’ wel heel illustratief is voor hoe ik in elkaar zit.

Misschien interesseert dit je ook.

 

 

Bewaren

Advertenties

Een gedachte over “Eenvoud? Of vereenvoudiging?

    Treuzel zei:
    4 juni 2017 om 20:10

    Fijn om te lezen en herkenbaar. Hoewel ik een aangeboren dromerigheid of traagheid heb, dat helpt ;-).
    Je beschrijft heel ‘eenvoudig’ wat er gebeurt in je hoofd en hoe dat doorwerkt op je stemming.
    Waar ik meest op kan terugvallen als ik het hier-en-nu-zijn even kwijt ben, is mijn lange tijd thuis met kleine kindjes. Als ik één cursus mindfullnes kan aanraden is het wel die !
    Peuters en kleutertjes kunnen dat wonderwel, helemaal hier en nu zijn en vanalles om zich heen opmerken en zich over verwonderen en uitgebreid en alsmaar opnieuw bij stilstaan. Dingen waar wij al lang overheen kijken. Ze hebben er niks aan als je over morgen begint, en gisteren is ook al voorbij.
    Een hele oefening voor ons…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s