deep ecology

Hoe omgaan met eco-ellende?

Geplaatst op Geupdate op

Herken je het volgende? Je hebt over het algemeen wel een beetje oog voor nieuws over milieu en ecologie en meestal word je er alleen maar treurig van. Of kwaad, gefrustreerd, cynisch. Of je krijgt het gevoel dat jouw eigen inspanningen voor een schonere aarde ronduit belachelijk zijn vergeleken bij de schaal van vervuiling. Ik las deze week artikels over Dicamba, het volgende supergif van Monsanto dat in de VS voor controverse zorgt – kwestie van tijd voor Monsanto het in Europa ook op de markt probeert te brengen met alle gevolgen van dien, denk ik dan -, en verder over hoe een toiletpapierproducent zich van hout bevoorraadt in de Noord-Europese boreale wouden – we vegen ons achterwerk af aan het oerbos dus -, en ook nog over microplastics in zeezout – boordevol mineralen, zonder additieven, 100 % natuurlijk, en vol plastic, fijn!

En zo gaat het aan één stuk door. Ik vroeg me plots acuut af: hoe blijf ik daarmee omgaan? Geen artikels met onheils-titels meer lezen, de krant helemaal links laten liggen, het niet meer laten doordringen, het zelf ook wat minder nauw nemen met het milieu? Geen van die dingen bevalt me. Het ligt meer in mijn aard om weerwerk te bieden aan de stromen van eco-ellende die voortdurend over ons heen spoelen. Daarom heb ik voor mezelf een strategie geformuleerd:

  1. Het evenwicht houden tussen informatie negeren en obsessief ‘alles’ willen weten. Weglopen of me blind en doof houden zijn beide zinloos, dus ik blijf het nieuws volgen. Maar net zo goed moet ik mezelf soms een halt toeroepen wanneer ik van het ene artikel naar het andere surf om nog meer en meer en meer te weten te komen. Nieuws is nu eenmaal onbeheersbaar en dikwijls ook ongenuanceerd, dus enige afstand houden is wel zo gezond.
  2. Gevoelens toelaten. Accepteren dat ik soms kwaad, machteloos, wanhopig word van al dat vreselijke nieuws en er ruimte aan geven. Dit brengt me telkens terug naar het werk van milieu-activiste Joanna Macy, waarover ik eerder schreef.
  3. Dankbaar zijn om wat er wel is. Heel concreet had de natuur voor mij het volgende in de aanbieding deze week: zalige septemberzon, ochtendlicht door het raam van mijn zolderkamer, een uurtje rustig lezen onder de milde bescherming van een boom in de botanische tuin in Leuven, verse groenten uit de tuin eten, …
  4. Blij zijn om mijn eigen bijdragen aan een schonere aarde. Het lijstje van de week: mozzarella, yoghurt en bio-groenten zonder plastic verpakking gekocht, geen enkele auto-kilometer gereden, een petitie getekend en gedeeld, een vormingsdag bij de Bond Beter Leefmilieu gevolgd …
  5. Geïnformeerde keuzes maken. Als ik weet dat Lotus en Edet merken zijn van toiletpapierproducent Essity die de oerbossen plundert, dan kies ik ervoor om die merken niet meer te kopen.
  6. Zoeken naar positief nieuws. Een paar ton sinaasappelschillen die een stuk tropisch woud laten herleven, studenten die groenten kweken in een historische stadstuin.
  7. LOSLATEN! Ik hoef al het leed van de wereld niet op me te nemen, ik ben niet verantwoordelijk voor de ellende die multinationals aanrichten en ik hoef ook niet al mijn tijd op te offeren aan activist zijn voor een groenere wereld.

Wat zijn jouw strategieën om overeind te blijven te midden van eco-ellende? Ik lees het graag.

Sandra

 

 

Advertenties

Een voedselbos voor elke tuin

Geplaatst op Geupdate op

Graag presenteren we je de nieuwste cursus van Marc en Armand van den Hamer, in samenwerking met Transitie Tervuren en het Malve Collectief (later hoor je meer over dat Collectief…). In deze ontwerpcursus leer je belangrijke inhoudelijke kennis die je nodig hebt om je eigen voedselbos te ontwerpen. Stap voor stap leer je hoe je inspeelt op je omgeving en hoe je plagen en ziekten kunt vermijden. Je krijgt ook hulp bij de praktische keuze van de boom- en plantensoorten. Ten slotte breng je samen met alle deelnemers twee tuinontwerpen in uitvoering tijdens de “Permablitz-dagen”.
Bij een voedselbos worden ecologische principes van een natuurlijk bos benut om een zo groot mogelijke variatie aan fruit, noten en eetbaar blad te produceren. Een voedselbos is tegelijkertijd een mooie plek, waar mensen, vogels en insecten graag verblijven. In optimale groei zijn voedselbossen productief zonder dat veel onderhoud nodig is. Elke tuin kan als voedselbos ingericht worden.

Cursusdagen 2015

Donderdagavonden 19:30 – 22:00, eerste lesdag is 15 januari
in het Oud Gemeentehuis zaal 2,
Brusselsesteenweg 6, 3080 Tervuren.

Zondagen 15/3 en 22/3 10:00 – 16:00
“permablitz” op locatie.

De cursus kost € 275,– voor zeven bijeenkomsten (inclusief koffie/thee) en twee uitvoerende dagen.
Maximaal 16 deelnemers.

Aanmelden en meer informatie: transitietervuren@gmail.com

VOEDSELBOS VOOR ELKE TUIN
Klik op flyer voor grotere versie

Luna’s erfenis – Julia Butterfly Hill

Geplaatst op Geupdate op

Nog een keer een hartversterkend boek gelezen, zo’n boek waar je inspiratie van krijgt en dat een licht gevoel nalaat, ook al is het onderwerp verre van luchtig. In ‘Luna’s erfenis’ brengt Julia Butterfly Hill verslag uit van de twee jaar die ze ononderbroken in een reusachtige sequoia in het uiterste Noorden van Californië doorbracht. Ze noemde de boom, die met een blauw teken was gemerkt om te worden gekapt, Luna en stelde zich tot doel er niet uit te komen voor de bescherming ervan was verzekerd. Luna bevond zich in een gebied waar oeroude bossen genadeloos werden gekapt, waar dorpen als gevolg daarvan bij zware regenval door aardverschuivingen werden bedreigd en waar in het algemeen de macht van het grote geld systematisch leek voor te gaan op het welzijn van mensen, dieren en natuur.

Hill vertelt onderhoudend hoe ze een beetje naïef en toevallig in het activistenbestaan rolde. Op reis met andere jongeren ontdekte ze het gebied en kwam ze voor het eerst in aanraking met zogenaamde boomzitters. Ze werd zo diep geraakt door de schoonheid van de bossen en de verschrikkingen van de leegkap dat ze het vanzelf als haar levenstaak ging zien om hierin een rol te spelen. Ze zocht het basiskamp van de activisten op, werd er totaal niet verwelkomd en kreeg het gevoel dat ze als onwetend groentje alleen maar in de weg liep. De boomzitters waren verbonden met een milieu-organisatie, terwijl zij dat helemaal niet was, en zowat iedereen liet haar verstaan dat ze er niks kon komen doen. Haar opvoeding als predikantendochter kwam plots goed van pas. Van haar ouders had ze namelijk geleerd zich in te zetten voor datgene waar ze in geloofde en zich er niet zomaar door tegenstand of meningen van anderen vanaf te laten brengen. Ze hield dus vol, kon toch een connectie aanknopen met enkele mensen en kreeg op een dag de kans om in de boom te klimmen die ze later Luna zou noemen. Het werd een beangstigende, maar ook geweldige ervaring.

lunas_erfenis_-_julia_butterfly_hillEr was een systeem waardoor telkens één of twee mensen in een boom zaten gedurende enkele dagen en dan werden afgelost door anderen. Aan het einde van het seizoen, wanneer de winter in zicht kwam, keerden de meeste activisten huiswaarts. Dat betekende echter niet dat de bomen dan geen risico meer liepen want het vellen ging ook in het koude seizoen door. Hill vond het volkomen onlogisch om een boom een tijdje te beschermen en hem dan in de steek te laten. Toen er op een bepaald moment geen vervanging voor één van de boomzitters was, bood ze aan om een langere periode – een week, een maand – in een boom te gaan zitten. Zo geschiedde. In december 1997 klom ze de 60 meter naar het platform bovenin de boom, zonder enig vermoeden dat ze pas in december 1999 opnieuw vaste grond onder de voeten zou voelen.

Wat volgt is een afwisselend verhaal. De ene keer gaat het over de puur praktische kant van het leven in een boom: hoe ze het toilet vrouwriendelijker maakt, wat ze eet, hoe ze ervoor zorgt dat ze voldoende lichaamsbeweging krijgt, hoe ze zich beschermt tegen kou, sneeuw en rukwinden in de winter, hoe ze reparaties uitvoert aan de primitieve en krappe behuizing van hout, zeildoek en isoltatietape. Sommige momenten zijn hallucinant of adembenemend: Hill vertelt hoe ze zich urenlang in een storm met rukwinden tot 150 km/uur vastklemde aan de middenpaal van het platform en bad voor haar leven, hoe ze tijdens de eerste winter bevroren tenen kreeg en hoe ze leerde om op blote voeten en zonder klimgordel in Luna rond te klimmen, waardoor ze een diepe gehechtheid aan de boom ontwikkelde.

Daarnaast gaat het ook over de politieke kant van haar actie: geleidelijk kreeg ze lokale, nationale en internationale bekendheid, moest ze omgaan met media, kreeg ze soms meer bezoek dan haar lief was, werd ze door sommigen cynisch afgekraakt en door anderen opgehemeld.

Van het bedrijf dat verantwoordelijk was voor de houtkap in het gebied en dat liefst zo snel mogelijk haar geliefde Luna wilde omleggen had ze het hard te verduren. Houthakkers bespotten en bedreigden haar, er werden helikopters ingezet om haar te intimideren, een gebied in de buurt van de boom werd dagenlang platgebrand, ze werd uit haar slaap gehouden door constant lawaai. Een absoluut dieptepunt van haar actie was toen een mede-activist op de begane grond onder een vallende boom omkwam.

Haar pogingen om contacten te leggen met de directie van het houtwinningsbedrijf werden lange tijd systematisch genegeerd. Uiteindelijk kwam er toch beweging in de zaak en na maandenlange onderhandelingen en met steun van stakende staalarbeiders en internationaal bekende artiesten werd een akkoord bereikt over de bescherming van Luna en andere bomen en bossen.

Er zijn risico’s aan dit soort literatuur: dat het een imponerend verhaal over bovenmenselijk heldendom wordt. Of dat je ongemakkelijk op je stoel gaat schuiven door het sentimentele zweefgehalte. Julia Butterfly Hill (Butterfly is haar activistennaam) weet dat gelukkig allemaal te omzeilen. Door haar manier van schrijven geeft ze de boodschap: ik ben maar een gewoon mens dat in buitengewone omstandigheden terechtkwam en ik deed wat nodig was om daarmee te leren omgaan. Beschrijvingen van angst, pure paniek, leegte en twijfels laat ze niet achterwege. Als lezer ga je ook begrijpen wat haar in staat stelde om die twee jaar vol te maken: enerzijds een onbuigzame koppigheid om voor haar doel te blijven gaan, en anderzijds een diep spiritueel gevoel over haar verbinding met de natuur en wat ze van die laatste kon leren.

Soms ga ik me kleintjes voelen van een boek als ‘Luna’s erfenis’. Wat doe ik eigenlijk? Wat voor verschil maak ik? Moeten we niet met z’n allen gaan actie voeren, beschermen, protesteren, … ? Bij Hill’s verhaal krijg ik dat gevoel niet. Wat ik er wel uit besluit: wees wakker en bewust in plaats van je slaapwandelend te laten leven. Maak de keuzes die voor jou het meest echt en levendig aanvoelen en wees daarin compromisloos jezelf, dan maak je sowieso ergens een verschil. En ook: word niet bitter en bewaar altijd hoop.

Er zijn heel wat filmpjes over Julia Hill te vinden op het internet. Hier is een mooie over ‘hope committed to action’.

‘Terugkeer naar het leven’ – Joanna Macy & Molly Young Brown

Geplaatst op Geupdate op

Ik heb ‘m eindekaft terugkeer naar het levenlijk uit: ‘Terugkeer naar het leven’, van Joanna Macy en Molly Young Brown. Ik had me voorgenomen om er een stuk over te schrijven en daar begin ik nu dus aan, al wordt het naar mijn gevoel geen gemakkelijke klus om dit boek te bespreken. Maar eerst even een aanloop nemen. Een paar maanden geleden nam ik deel aan een weekend ‘innerlijke transitie’. Wat dat is? Voor wie niet weet wat transitie is: in meer en meer steden en dorpen over de hele wereld heb je transitie-initiatieven. Deze stellen zich tot doel een lokale gemeenschap voor te bereiden op een toekomst met minder fossiele brandstoffen, terwijl ze tegelijkertijd een antwoord willen bieden op de problematiek van klimaatverandering. Waar het vooral om draait is het herstel van de lokale veerkracht en gemeenschap en het verminderen van afhankelijkheid op allerlei vlakken.

Innerlijke transitie heeft als doel ons in contact te brengen met beknellende gevoelens (onmacht, apathie, schuldgevoelens, pijn, …) om de benarde toestand waarin de aarde zich bevindt en ons opnieuw in verbinding te brengen met onze natuurlijke omgeving. Het is gebaseerd op het werk van Joanna Macy, een Amerikaanse milieu-activiste die al enkele decennia in de hele wereld actief is en deel uitmaakt van de ‘deep ecology’-beweging.

En zo komen we dus uit bij ‘Terugkeer naar het leven’ (‘Coming Back to Life’), dat Macy samen met psychotherapeute en mede-activiste Molly Young Brown schreef. Macy en Brown houden zich er niet mee bezig de toestand van onze wereld te beschrijven. Via de media worden we trouwens al vaak genoeg om de oren geslagen met de zoveelste olieramp, uitstervende diersoort, bedreigd ecosysteem, ozongat of onheilsvoorspelling. Na een korte inleiding gaan ze er meteen toe over een beeld te schetsen van ‘De Grote Ommekeer’ die nodig is. De drie in elkaar overlopende dimensies daarvan zijn volgens hen:

  • ‘reddingsacties’ ter bescherming van het leven op aarde (campagnes, lobbywerk, actief natuurbehoud),
  • creëren van alternatieve structuren (transitiesteden, anders consumeren, ethische handel, lokale voedselvoorziening, LETS, etc) en ten slotte
  • een cognitieve en spirituele verschuiving in onze waarneming van de realiteit.

Naar deze laatste dimensie gaat vervolgens alle aandacht uit. De meesten van ons staan op dit moment eigenlijk maar wat toe te kijken. Als we al enige pijn zouden voelen om hoe de aarde eraan toe is, dan zijn we er meesters in geworden om het niet te hoeven voelen. Macy en Young analyseren in detail de psychologische en sociaal-economische bronnen voor de verdringing waar we zowat collectief inzitten. Dat gaat van angst voor pijn (onze samenleving heeft een pil voor elke pijn, zodat we niks meer hoeven te voelen), angst om een doemdenker te lijken (‘hou het gezellig, zeg’), angst voor onmacht en schuldgevoelens (‘wat kan ik eraan doen, het overstijgt me’) tot de invloed van massamedia (leeg amusement en prikkels om te consumeren halen de overhand op informatie) en werkdruk (je bezighouden met het lot van de wereld is veel gevraagd als je baan op de tocht staat of je in stress dreigt te verzuipen). Het gevolg van verdringing is dat we in vluchtmechanismen terecht komen, passief worden of burnt out raken. Joanna Macy beschouwt deze houdingen als het grootste gevaar voor de toekomst van de planeet: ‘Ik denk dat van alle gevaren die ons bedreigen – zoals militarisme, vervuiling, overbevolking, uitstervende diersoorten – er geen gevaar zo groot is als onze ontkenning. Dat maakt namelijk dat we niet meer reageren.’ Het goeie nieuws is dat het ook anders kan en dat we het zelf in de hand kunnen nemen.

Lees de rest van dit artikel »